brzozdowce_pocztowka

W kolekcji autorki strony znalazła się nowa, archiwalna pocztówka z Brzozdowiec ze stemplem poczty austrowęgierskiej datowanym na – prawdopodobnie – 15 września 1911. Na pięciohalerzowym, zielonym znaczku z wizerunkiem cesarza Franciszka Józefa widnieje data 1908 (zapewne data emisji znaczka). Pocztówka była „do nabycza” (pisownia oryginalna) w sklepie Saula Boreka, jak dotychczas jedynego znanego mi wydawcy kart pocztowych z Brzozdowiec sprzed I Wojny Światowej.  To każe zadać pytanie, kim właściwie był kupiec „handlu towarów mieszanych w Brzozdowcach”? Czy sam wykonał zdjęcia, czy też zamówił ujęcia Brzozdowiec u zawodowego fotografa? Ta druga możliwość jest bardziej prawdopodobna, zwłaszcza, że w prawym dolnym rogu pocztówki widać liczbę 4192, co może być numerem kliszy.

brzozdowce_pocztowka1

Gdzie drukowano pocztówki i w jakim nakładzie? Można przypuszczać, że był on niemały, skoro pocztówki służyły do niemal codziennej komunikacji. Ta została wysłana do panny Maryi Kluzowiczówny w Bóbrce, a serdeczne pozdrowienia napisane kopiowym ołówkiem podpisali, m.in. Halka, Michałyńcia i cztery inne osoby o nieczytelnych dla mnie podpisach. Ślad ołówka po 106 z górą latach jest wciąż widoczny na awersie, opisanym” „Pozdrowienie z BRZOZDOWIEC. – Ogólny widok.” Pocztówka przedstawia widok Brzozdowiec ujęty nieco z góry, jakby z balkonu nad wejściem do kościoła, albo z podwyższenia terenu, na którym kościół jest posadowiony.

Na pierwszym planie widać drogę gruntową przecinającą centrum miasteczka i pnącą się ku górze, przez wzniesienie terenu i dalej zmierzającą do Chodorowa. Na drodze widoczna jest dwukółka zaprzężona w dwa konie, powożona przez postać w kapeluszu. Za  powozem, który z lewej strony mija odwrócona plecami dziewczyna,  przystanęli trzej chłopcy w ciemnych ubraniach i kapeluszach. Poza drogą widać wąsatego mężczyznę w ciemnym ubraniu, białej koszuli i także w kapeluszu. Zarówno chłopcy, jak i mężczyzna wydają się patrzeć w stronę fotografa. Może towarzyszyli mu przy wykonywaniu innych ujęć? Z pewnością był to jednak widok niecodzienny.

brzozdowce_pocztowka_detal1

Za tą grupą, po lewej stronie kadru, wzdłuż parkanu, widać stadko gęsi. Na dalszym planie uważne oko dostrzec może kilka prosiąt. Jeszcze dalej jedzie kolejny wóz, a dalszy – chyba wypełniony sianem – stoi przed białym budynkiem widocznym w środku kadru. Widoczna jest także latarnia oświetlająca teren, który i dziś jest trawiastym placem. Po prawej stronie widać, zasłonięty nieco drzewem, budynek dawnej szkoły, a przed jego ogrodzeniem przynajmniej dwie kobiety w chustkach. Na dalszym planie w tym samym kierunku – cerkiew, będąca wówczas stosunkowo nową budowlą. Za szkołą, bliżej centrum widoczna jest także zadaszona studnia lub figura bądź krzyż.

W centrum miasteczka widać grupę ludzi, a dalej piętrowy dom z podcieniami. Jest to część nieistniejącej dziś zabudowy rynku. Nie widać żydowskiej bóżnicy, lecz na widocznym w oddali wale znajduje się ogrodzony obszar – być może to kirkut.

Pocztówkę zakupiono w antykwariacie w Gliwicach.  Jej skan wkrótce zostanie umieszczony także w galerii, po jej przywróceniu, ponieważ obecnie z uwagi na zmiany w przechowywaniu zdjęć w galeriach Google, linki są nieaktywne.

 

 

 

 

 

W zasobach Biblioteki Narodowej udostępnionych na stronie archiwum Polona można obejrzeć pocztówkę z Brzozdowiec, z serii, z której trzy pocztówki (widok kościoła, cerkwi i gorzelni) można oglądać w naszej galerii.

Pocztówka przedstawia widok na Brzozdowce i charakterystyczny wał na horyzoncie, jednak nie jest jasne, skąd zostało wykonane ujęcie. Być może ze względnie nowej wówczas wieży cerkiewnej? Widać przynajmniej dwa obejścia o charakterystycznych podłużnych zabudowaniach oraz kilka nieostrych sylwetek ludzkich.

brzozdowce_detal_1911_1

Przed domem na ławce siedzą przynajmniej dwie kobiety

brzozdowce_detal_1911_2

Dom mija dziewczyna w jasnej chustce

brzozdowce_detal_1911_3

Na dalszym planie znajduje się większe obejście w otoczeniu wysokich drzew

Pocztówka ma znaczek austrowęgierski, pochodzi sprzed I wojny światowej (datowana na 1911) i była zaadresowana na nazwisko Jan Dręgiewicz, Żydaczów. Wydawcą pocztówki jest Saul Borek.

3947002

Jan Dręgiewicz był proboszczem w Żydaczowie (jak wynika z komentarza, za który  dziękuję, przynajmniej od 1902 roku) oraz dziekanem obertyńskim. Jego nagrobek, którego fotografię można zobaczyć na stronie o. Mariana Skowyry, nie zawierający niestety dat życia, został odnowiony staraniem grupy młodzieży z Kłodzka w roku 2013, o czym przeczytać można na stronie Studio Wschód.

3947007

%d bloggers like this: