Wybitni brzozdowianie: profesor Stefan Górniak

03/05/2021

Wybitni brzozdowianie – prof. zw. dr h. c. Stefan Górniak, ekonomista, znawca księgowości i rachunkowości

Stefan Górniak urodził się 01.09.1900 roku w Brzozdowcach, w wielodzietnej, niezamożnej rodzinie. Był najmłodszym synem Piotra Górniaka i Konstancji z domu Śliwak, której ojciec Jan Śliwak był brzozdowieckim murarzem i tkaczem. Rodzina Śliwaków, wcześniej Śliwów, pochodziła według mojej cioci Mani (Marii z Burlikowskich Tokarzowej) z okolic Dzikowa, obecnie dzielnicy Tarnobrzega. Z kolei Górniacy, z których pierwszym przedstawicielem w Brzozdowcach był Piotr, pochodziła według niej z okolic Żywca. Stefan szkołę powszechną ukończył w 1911 roku. Później uczęszczał do VI Gimnazjum Państwowego we Lwowie, które ukończył zdając egzamin dojrzałości w 1919 roku. W nauce i życiu pomagał mu starszy o 11 lat brat Jan, przedwojenny sędzia.

W 1919 roku zgłosił się na ochotnika do służby wojskowej, a w okresie od sierpnia do października 1920 bezpośrednio uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w stopniu starszego szeregowca w jednym z pułków piechoty. W tym stopniu został przeniesiony do rezerwy. Po ukończeniu studium ekonomiczno-handlowego przy Akademii Handlowej, studiował na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza, który ukończył w 1924 roku uzyskując stopień doktora praw. W trakcie studiów dorabiał w Polskiej Nafcie SA, w Państwowym Urzędzie Zbożowym, w Towarzystwie Eksploatacji Soli Potasowych. Zebrał wtedy cenne doświadczenia praktyczne, rozwijane następnie na polu naukowym.

W roku 1926 roku rozpoczął działalność zawodowa i naukową w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego we Lwowie, która od 1937 roku przyjęła nazwę Akademii Handlu Zagranicznego, a po utworzeniu we lwowskim uniwersytecie studium ekonomicznego i skarbowego – również na tych studiach. Od 1927 roku do wybuchu wojny był też równocześnie nauczycielem w Państwowej Szkole Ekonomiczno-Handlowej. W okresie okupacji sowieckiej, w latach 1939 – 1941 był wykładowcą w Technikum Handlu Radzieckiego. Podczas okupacji hitlerowskiej, w latach 1941 – 1944 był wykładowcą w Szkole Handlowej z polskim językiem wykładowym.

Po wojnie przybył do Krakowa, gdzie przez rok był wizytatorem w Kuratorium Oświaty. W tym okresie rozpoczął też pracę jako wykładowca w Studium Spółdzielczym utworzonym przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Od roku akademickiego 1949/50, na prośbę rektora, wykładał równocześnie rachunkowość w Wyższej Szkole Handlowej (później przemianowanej na Wyższą Szkołę Ekonomiczną) we Wrocławiu. Następnie pełnił tam początkowo funkcję dziekana Wydziału Finansów, a w okresie od 31.01.1951 roku do 30.09.1952 roku, funkcję rektora.

W 1952 roku objął stanowisko kierownika Katedry Rachunkowości w WSE w Krakowie. W latach 1953 – 1955 był prorektorem tej uczelni. W 1956 roku uzyskał tytuł naukowy i stanowisko docenta. Tytuł naukowy i stanowisko profesora nadzwyczajnego nadała mu Rada Państwa w 1962 roku a tytuł profesora zwyczajnego w 1968 roku. W 1976 roku został doktorem honoris causa wrocławskiej Akademii Ekonomicznej, a nieco później otrzymał złoty medal za zasługi dla AE w Katowicach. Był członkiem Sekcji Ekonomicznej PAN, członkiem Zarządu Krajowego Oddziału PTE i przewodniczącym Sekcji Rachunkowości. Wszystkie te funkcje i zaszczytne tytuły uzyskał mimo, że był bezpartyjny, co w tamtych czasach było wyjątkowym przypadkiem.

Publikacje naukowe Stefana Górniaka ukazały się już w latach międzywojennych jak „Handel węglem w Polsce” opracowane wspólnie z dr J. Błeszyńskim, „Polski kodeks handlowy” (1934), „Pieniądz, czek i weksel” (1936), a także szereg podręczników z zakresu księgowości oraz organizacji i techniki handlu. Jako kierownik lwowskiego Ogniska Współpracy Naukowej Komercjalistów, które założył, redagował wydawany drukiem biuletyn tej placówki o zasięgu ogólnopolskim. Udzielał się też społecznie. Był członkiem komisji rewizyjnej miasta Lwowa, przez szereg lat przewodniczącym lwowskiej komórki Stowarzyszenia Księgowych. Bezpośrednio po wojnie ukazały się wznowienia przedwojennych prac a także nowe np. „Zasady teorii księgowości oraz techniki księgowania i bilansowania”, które miały trzy wydania. Inne opracowania to m. in. „ Treść bilansów przedsiębiorstw w świetle teorii rachunkowości”, „ Zasady nauki o bilansach oraz techniki inwentaryzowania i bilansowania w przedsiębiorstwach handlowych i przemysłowych”, monografia „Bilansoznawstwo w zarysie” (trzy wydania). Samodzielnie lub jako współautor opracował wiele podręczników i skryptów akademickich jak np. „Zarys rachunkowości przedsiębiorstw”, który ukazał się nakładem PWN w pięciu kolejnych wydaniach. Publikował wiele artykułów w specjalistycznych czasopismach polskich i zagranicznych np. w bułgarskich, niemieckich, jugosłowiańskich, czechosłowackich. Dorobek publikacyjny profesora Górniaka obejmował około 120 pozycji. Odbył wiele podróży do ośrodków naukowych wielu państw europejskich, a w 1968 roku odwiedził uniwersytety w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Wszystko to odbywało się bez uszczerbku dla działalności dydaktyczno-wychowawczej. Promował kilkuset absolwentów studiów I stopnia i magisterskich. Był promotorem przewodów doktorskich i habilitacyjnych. Po przejściu na emeryturę w 1970 roku nadal współpracował z uczelniami i pracownikami naukowymi.

Dla jasności przekazu należy dodać, że początkowo wyższe uczelnie państwowe o profilu ekonomicznym miały różne nazwy. W 1950 roku to ujednolicono i aż do 1974 roku nosiły one nazwę Wyższych Szkół Ekonomicznych. Później przemianowano je na Akademie Ekonomiczne, a jeszcze później na Uniwersytety Ekonomiczne.

Stefan Górniak był żonaty z Wandą Dobrzycką. Małżeństwo było bezdzietne. Zmarł w Krakowie 10.04.1983 roku i spoczął na tamtejszym cmentarzu salwatorskim w grobie obok starszego brata Jana.

Warto tu wspomnieć o ciekawej historii Jana Górniaka i jego rodziny. Jan o własnych siłach, dzięki uporowi i wytężonej pracy ukończył studia prawnicze we Lwowie uzyskując stopień doktora praw. Jego żona, Zofia z domu Burczak była siostrą płk dypl. Kazimierza Burczaka, ofiary mordu katyńskiego, którego nazwisko widnieje na liście katyńskiej. Po rozbiorze Polski pomiędzy dwóch okupantów, Janowi udało się uniknąć aresztowania przez sowietów, którzy postawili sobie za cel zniszczenie polskiej inteligencji. Był sędzią w sądzie okręgowym w Samborze. Przypuszczalnie był tam też wtedy, gdy aresztowano jego rodzinę. W 1940 roku NKWD aresztowało Zofię i dwóch synów gimnazjalistów w ich lwowskim mieszkaniu. Wywieziono ich do Kazachstanu, do rejonu położonego około sto kilometrów od Aktiubińska (północno-zachodni Kazachstan). Zofia, nauczycielka, odważna, bohaterska patriotka, uchroniła synów i przetrwała nędzę i głód. W 1945 roku Jan doczekał się powrotu żony oraz młodszego syna Mieczysława do Krakowa, gdzie wcześniej zamieszkał. Po układzie Sikorski – Majski, starszy syn Wacław wydostał się z zesłania z wojskiem generała Andersa na Bliski Wschód. Po wojnie wstąpił do zakonu oblatów, ukończył seminarium duchowne w Rzymie i pozostał na Zachodzie pracując w Belgii wśród tamtejszej Polonii.

Jan Górniak nie wrócił po wojnie do zawodu sędziego. Nie mógł zgodzić się z powojennym sądownictwem, które skazywało na więzienie lub śmierć polskich patriotów. Poglądy wuja mojego Ojca mogłem poznać w czasie gdy pomieszkiwałem krótko w krakowskim mieszkaniu Górniaków przy ulicy Urzędniczej. Był człowiekiem na wskroś uczciwym, prawym, wyznającym niezłomne zasady, jasno formułującym swoje myśli. Miał stałe, ugruntowane poglądy, które cechowały jego postawę życiową. Można by było o nim powiedzieć, jak Cyceron o Sokratesie „semper idem” czyli „zawsze taki sam”. Zmarł jesienią 1977 roku i pochowany został na cmentarzu salwatorskim w Krakowie.

Zofia, skromna nauczycielka, przykładna żona i matka, patriotka, sybiraczka, dołączyła do rodzinnego grobu na Salwatorze w 1991 roku, po śmierci w 95 roku życia.

Jan, Stefan i Zofia Górniakowie

Na podstawie materiałów Jana Burlikowskiego, wspomnień własnych, książki Stefana Tokarza pt. „Ludzie i cienie”, wyd. Księgarnia Akademicka sp. z o. o., Kraków 2006, opracowania pt. „Poczet rektorów WSH, WSE i AE we Wrocławiu 1947 – 2007” pod redakcją Józefa M. Soroki, wyd. AE we Wrocławiu w 2007 r.

Opracował Stanisław Burlikowski w kwietniu 2021 roku.

Za nadesłane materiały dziękuję P. Stanisławowi Burlikowskiemu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: